Г.ГАНЦЭЦЭГ:Удаан хугацааны турш ажилгүй байгаа иргэдэд зориулсан “Ажилд турших хөтөлбөр” хэрэгжиж байна
Аймгийн Хөдөлмөр, халамж үйлчилгээний газрын Хөдөлмөрийн эрхлэлтийн хэлтсийн дарга Г.Ганцэцэгтэй ярилцлаа.
-ЖАЙКА олон улсын байгууллагын санхүүжилтээр “Ажилд турших хөтөлбөр” манай аймагт хэрэгжиж байгаа. Энэ талаар мэдээлэл өгнө үү?
-Хөдөлмөр эрхлэлтийн нийтлэг үйлчилгээ гэж бий. Энэ үйлчилгээ нь ажил хайгч иргэнд ажил мэргэжлийн чиг баримжаа зөвөлгөө мэдээлэл өгдөг. Хөдөлмөр эрхлэх чадварынх нь үнэлгээг хийсний үндсэн дээр тухайн иргэнтэй цаашид яаж хамтарч ажиллах вэ гэдэг хувийн төлөвлөгөө боловсруулж өгдөг гэсэн үг юм. Ажил олгогчийн захиалгын дагуу шаардлага хангасан иргэн байвал ажилд зуучилдаг.
Хангахгүй бол дараагийн алхам юу хийж болох талаар төлөвлөгөөг боловсруулж өгдөг. Үүнийг багц болгосон “Ажилд турших хөтөлбөр” энэ жил манай аймагт шинээр хэрэгжиж байна. “Жайка” олон улсын байгууллага, Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам хамтран “Ажилд турших хөтөлбөр”-ийг 2023 оноос нийслэлийн 2 дүүрэг, Дундговь аймгийг сонгон хэрэгжүүлж эхэлсэн. Энэхүү төсөл нь зорилтот бүлгийн иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих замаар бие даан амьдрахад нь дэмжлэг үзүүлэх тогтолцоог бэхжүүлэх төсөл юм.
Урт хугацаанд ажилгүй байгаа иргэдэд зориулсан “Ажилд турших хөтөлбөр” нь ажил олоход хүндрэлтэй байгаа иргэдэд хөтөлбөрийн агуулга, ач холбогдлыг ойлгуулах, оролцогчдыг бүртгэх, мэдээлэл өгөхөөс эхлээд нөхцөл байдлын үнэлгээ хийж, зөвлөгөө өгч, сургалтад хамруулан, ажил туршин, тогтвортой ажиллах хүртэл дэмжлэг үзүүлэх юм.
Хөтөлбөр энэ онд дуусаж байгаа. Жайка олон улсын байгууллагын төслийн баг хөтөлбөрийн үр дүнг нэгтгээд, салбарын яаманд улсын хэмжээнд хөдөлмөр эрхлэлтийн тогтолцоонд нэвтрүүлэх бичиг баримтыг боловсруулж өгөх юм.
-Орхон аймаг сонгогдох болсон үндэслэл нь юу байв?
-Өнгөрсөн жилүүдэд хэрэгжсэн хөтөлбөрийн үр дүн сайн байсан учраас өөр аймаг орон нутагт дэлгэрүүлэх шаардлагатай гэж үзсэн юм билээ. Түүн дээрээ үндэслэн дахин нэг аймаг, нэг дүүргийг сонгосон нь Орхон аймаг юм. Энэ хөтөлбөрийн хүрээнд 6 удаагийн загвар төсөл хэрэгжинэ. Манай аймагт загвар 5, 6 туршигдаж байна. Тавдугаар загварыг өнгөрсөн тавдугаар сарын 1-нд эхлүүлж, амжилттай хэрэгжсэн. Аравдугаар сараас 6 дугаар загвар төсөл эхэрэгжиж эхэлсэн. Онцлог нь юу вэ гэхээр ажил хайгч иргэн 2-3 ажил сонирхож байдаг. Аль ажилд нь илүү тохирохоо сайн мэддэггүй тул нөхцөл байдалд нь дэмжлэг үзүүлэх юм. Өөрөөр хэлбэл, энэ хөтөлбөрт хамрагдсанаар 2 удаагийн ажлын ганцаарчилсан ярилцлага уулзалтад оролцож, танхимын сургалтад хамрагддаг. Загвар тавд 100 иргэнээс 34 иргэн хөтөлбөрт хамрагдсан. Хөтөлбөрт хамрагдсан оролцогч бүрт ганцаарчилсан зөвлөгөө мэдээлэл өгч, нөхцөл байдлын үнэлгээ хийн хувь хүний хөгжлийн танхимын сургалтыг зохион байгуулсан. 22 аж ахуй нэгж байгууллагын 30 ажлын байранд ажилд туршсан. Үүнээс 5 иргэн ажилд орж, 2 иргэн хувиараа хөдөлмөр эрхэлж эхэлсэн. 28 иргэнд сэтгэл зүйн ганцаарчилсан зөвлөгөө болон тогтворжуулалтын дэмжлэг үзүүлсэн байна.
Загвар зургаа төслийн танилцуулга уулзалтад 90 иргэн оролцсоноос 76 иргэн хамрагдах хүсэлтээ бичгээр гаргасан. 59 иргэн нөхцөл байдлын үнэлгээнд хамрагдаж, ганцаарчилсан зөвлөгөө ярилцлагад ороод байна. 31 ажил олгогчоос 18 байгууллага ажил турших үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх хүсэлт гаргасан.
-Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих чиглэлээр энэ онд ямар үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж байна вэ?
-Хөдөлмөр эрхлэлтийн үндэсний зөвлөлийн 2026 оны 01 дүгээр тогтоолоор хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих үйл ажиллагаа, хөтөлбөрийг жил бүр баталдаг. Үүний хүрээнд хүн амын бүлэгт чиглэсэн хөдөлмөр эрхлэлт, ажлыг байр, орлого нэмэгдүүлэх зорилготой хөтөлбөрүүд хэрэгждэг.
Үүн дотор хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих үйл ажиллагаанд суурь ур чадвар олгох сургалт, хөдөлмөрт бэлтгэх сургалт, мэргэжийн сургалт зохион байгуулах, санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх, хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх, түр ажлын байраар хангах, ахмад настны хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх чиглэлийн хөтөлбөрүүд байдаг.
Үүнийг орон нутагт хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг болгож Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас 2026 онд манай аймагт 1,4 тэрбум төгрөгийг хуваарилсан. Өнөөдрийн байдлаар 3600 иргэнд үйлчилгээ үзүүлж, 1,2 тэрбум төгрөг зарцуулаад байна. Хүн амын бүлгүүдэд чиглэсэн 25-аас дээш насны залуучууд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд 50-100 хувийн эргэн төлөгдөх нөхцөлтэй 36 сарын хугацаатай хүүгүй барьцаагүй 10 сая төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэгийг 77 иргэнд олгосон байна. Мөн Төрийн банкаар дамжуулан ажлын байр нэмэгдүүлэх жижиг зээлийг олгосон.
Уг арга хэмжээнд өрхөөрөө хөдөлмөр эрхэлж, өөрөө өөртөө ажлын байр бий болгон орлогоо нэмэгдүүлж байгаа хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч хамрагдах боломжтой.
Үйл ажиллагаа нь дөнгөж эхэлсэн хэр нь 30 хувийн эргэлтийн хөрөнгөө бий болгосон, үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд 6 сар болсон байх шаардлагатай. Дөнгөж шинээр бизнес эхэлж байгаа залуучуудад хөдөлмөр эрхлэлтийг нь дэмжих старт ап арга хэмжээ гэж бий. Өнгөрсөн жил Хойд бүсийн хэмжээнд, энэ жил аймгийн хэмжээнд зохион байгууллаа. Залуучууд багаар ажиллаж, хамтдаа суралцаж хөгжин, сонгон шалгаруулалтад ордог. Жилд 80-100 орчим залуу бизнес эрхлэгчдийг нээлттэй бүртгэж, 50-60 орчим нь 3 хоногийн бизнес санаагаа хөгжүүлэх сургалтад суудаг. Бизнес санааг нь бодит болгох хэмжээнд хүртэл ментор хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, 50 хувь нь эргэн төлөгдөх нөхцөлтэй 15 сая төгрөгийг 36 сарын хугацаатай хүүгүй, барьцаагүй олгодог.
-Зээлийн эргэн төлөлтийн явц хэр байна вэ?
-Санхүүгийн дэмжлэгийн эргэн төлөлт манай аймгийн хувьд 85 хувьтай байгаа. Дэмжлэгт хамрагдсан иргэдийг хариуцлагажуулах, эргэн төлөлтөд нь анхаарч эргэх холбоотой ажилладаг. Мөн түрээсийн байранд үйл ажиллагаа явуулдаг бол 6 сар хүртэлх түрээсийн дэмжлэгийг олгодог.
Мэдээллийн төв
