Г.Энхбаяр: Эрдэмтэн, судлаачид хөгжилд хамгийн бага эрсдэлтэйгээр хүрэх оновчтой аргыг судалдаг

 Шинжлэх ухааны ажилтны өдрийг тохиолдуулан “Орхон аймгийн Эрдэмтдийн зөвлөл” энэ сарын 26-нд “Эрдэнэт хүний хөгжил” нээлттэй хэлэлцүүлэг зохион байгуулах гэж байна. Үүнтэй холбоотойгоор тус зөвлөлийн тэргүүн, “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн Техникийн хэлтсийн тэргүүлэх эрчим зүйч, доктор Ph.D Ганбатын Энхбаяртай уулзлаа.

- “Монгол улс эрдэмтдийнхээ үгийг сонсдоггүй. Сонссон ч хэрэгжүүлдэггүй” гэж нэгэн эрдэмтэн хэлж байсан. Төр захиргааны байгууллага үнэхээр та нарын санал, санаачилга, судалгааг бодлого, шийдвэртээ тусгахгүй байна уу, эсвэл та нар өөрсдийгөө “таниулж” чадахгүй байна уу?

-Эрдэмтдийн бүтээл, судалгааг ашиглах нь хөгжлийг хурдасгах гол хөшүүрэг мөн. Манай нийгэмд нэг талаас эрдэмтдийн бүтээл эдийн засгийн эргэлтэнд орж чадахгүй, үр дүнгүй байна гэж, нөгөө талаас эрдэмтдийн дуу хоолойг бизнес эрхлэгчид, томоохон үйлдвэр, аж ахуйн нэгжүүд, төр засаг сонсохгүй байна гэсэн шүүмжлэл их гардаг. Үүний цаана эрдэмтэн, судлаачид, төр засаг, үйлдвэрлэгчид, бизнес эрхлэгчид, иргэдийн хамтын ажиллагааны зохион байгуулалтын асуудал харагдаж байдаг. Маш сайн шийдэлтэй гүүр хэрэгтэй. Бид хөгжлийг хурдасгаж, зөв замаар дэлхийн жишигт ойртоё гэвэл эрдэмтэн, судлаачидтай хамтарч тэдний санал, санаачилгыг нэвтрүүлж ажиллах ёстой. Эрдэмтэн судлаачид нийгмийн олон салбар, шинжлэх ухааны өндөр хөгжилд хамгийн бага эрсдэлтэйгээр хүрэх бидэнд тохирсон оновчтой аргыг судалдаг. Шинийг эрэлхийлж байдаг. Үүнийг аймгийн Засаг дарга Д.Батлут ойлгож ирэх онуудад хийх ажлын гарааны өмнө Орхон аймагт ажиллаж, амьдарч байгаа эрдэмтэдтэй уулзаж, санаа бодлыг нь сонссоноор “Орхон аймгийн Эрдэмтдийн зөвлөл” байгуулсан нь цаг үеэ олсон ажил болсон. 

-Бид улс төр, бизнесийн ямар ч түвшинд судалгааг үндэслэхгүйгээр шийдвэр гаргаад байна. Мөн эрдэмтэн, судлаачдын хийж буй судалгаа нь нийгмийн хөгжил тэр тусмаа зорилтот бүлэг, сектор луу чиглэсэн нь ховор байх шиг ажиглагдаж байна?

-Таны хэлж байгаа зөв. Жишээ нь би өөрөө инженер хүн. Инженерийн салбарт бүтээл хийж эрдэмтэн болсон. Миний хийсэн эрдмийн ажил, судалгаа шинжлэх ухаанд тодорхой хувь нэмрээ оруулж, техник, технологи, үйлдвэрлэлийн салбарт үр өгөөжөө өгөх боловч нийгмийн өмнө тийм ч өргөн хүрээнд нэвтэрч чадахгүй. Хэрэглэх хүрээ ч хязгаарлагдмал. Үүнтэй адил шинжлэх ухаан өөрөө маш олон салбартай учраас эрдэмтэн бүрийн судалгааны ажил нийгмийг бүхэлд нь хамарч чаддаггүй. Гэхдээ энэ бол тухайн судлаачийн зөвхөн нэг бүтээл байдаг. Эрдэмтэн, судлаачид ганц бүтээл дээр насаараа ажилладаггүй. Ер нь шинжлэх ухааны ажилтан, судлаачдын гол үүрэг бол нийгмийн олон салбарыг хөгжүүлэх, үйлдвэр, аж ахуйн алдагдалгүй ажиллуулах, эрсдэлд оруулахгүй байх, хүнийг зөв боловсон хөгжиж, төлөвшихөд нөлөөлөх судалгаа, технологийг шинээр бий болгоход чиглэгдэж байдаг. Тиймээс л эрдэмтэдтэй төр, бизнесийн байгууллагууд хамтарч ажиллах хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, эрдэмтэн буюу тэдний нэгдэл болсон шинжлэх ухааны байгууллага,төр, бизнесийн байгууллага гурав харилцан түншлэл хэлбэрээр ажиллаж байж шийдвэр гаргах нь оновчтой юм. 

-Таны ярьж буй эрдэмтэн, судлаачид болон төр, бизнесийн байгууллага өнөөдөр нэг цэг дээр уулзаж чадаж байна уу?

- Эрдэнэт хотын түүхийн 40 жилийн хугацаанд олон эрдэмтэн, удирдагчид янз бүрийн судалгаа, төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлж, аймаг орон нутгийг амжилттай удирдаж ирсэн. Хамгийн гол нь бид одоог хүртэл хөгжлийн дээд түвшинд хүрч чадаагүй учир байнга шүүмжлэлд өртсөөр л байх болно. Бидний өнөөдөр хийсэн судалгаа, хэрэгжүүлсэн ажлыг таван жилийн дараа хэн нэгэн нэмж судлах, алдаа мадгийг нь засч тухайн цаг үетэй нь нийцүүлэх л болно. Нийгмийн сэтгэл зүй, өөрчлөлтийг таамаглахад хүндрэлтэй байдаг. Тэр утгаараа судлаачид шүүмжлэлд их өртөг байх. Ер нь шинжлэх ухааны судалгаа практикт хэзээ хэрэгждэг вэ гэхээр төр, бизнесийн байгууллага, судалгааны байгууллага хамтарсан нөхцөлд биелэлээ олох боломжтой. Гэтэл яг үүнийг хангасан нөхцөл өнөөдөр манай аймагт алга байна. Төрийн бодлого байгаа ч хэрэгжүүлэх шатанд асуудал байна. Орхон аймагт ажиллаж байгаа их дээд сургуулиуд өөрсдөө бие дааж шийдвэр гаргах, төр засагтай хамтран ажиллах боломж бага байна. 

-Бидний өдөр тутмын ажил бүгд “Хөгжих”-ийн төлөөд чиглэсэн байдаг. Өнөөдрийн байгаагаасаа яаж давж гарах вэ гэдэгт утга нь оршиж байдаг. 

- Хөгжил бол дэлхий ертөнц, шинжлэх ухааны хувьд том сэдэв. Хөгжил өөрөө хүнээс эхэлдэг. Тэгвэл хүний хөгжил гэр бүлээс эхэлдэг гэж би хувьдаа боддог. Хүн хөгжихийн тулд эхлээд эрүүл байх ёстой. Зөв гэр бүл төлөвлөлтөөс “Эрүүл хүн” бий болох үндэс эхэлнэ. Улмаар эрүүл орчинд, эрүүл хүнсээр эрүүл хүнийг өсгөнө. Ер нь хүүхэд хоёр наснаас эхлээд төлөвшиж эхэлдэг гэж үздэг. Энэ үед эцэг, эх, асран хамгаалагчийн үүрэг, оролцоо маш чухал. Хүүхэд 6 нас хүрээд дунд сургуульд орж нийгмийн харилцаанд ордог. Энэ үед багш, найз нөхдийн нөлөөлөл их байдаг. Ингээд 12-16 насанд хүүхдийн сурах хүсэл, сонирхолыг нь татах төсөл, тэмцээн, уралдаанд оролцуулж байх хэрэгтэй болдог. Үүний үндсэн дээр тухайн хүүхэд мэргэжлээ зөв сонгох, өөрийнхөө давуу талыг олж харах чадварыг эзэмшдэг. Хүний хөгжил эндээс л эхтэй гэж би хувьдаа боддог. Дэлхийн хэмжээний эрдэмтэд хүүхэд насандаа сурч, мэдэх маш их хүсэл, тэмүүлэл олж авсан, дараа нь тэд өөрийн гэсэн сурах, арга барил, тактик эзэмшсэн, эцэст нь өөрийгөө боловсруулж амжилтанд хүрсэн гэсэн судалгаа бий. Эрүүл саруул байх, боловсрол эзэмшихээс гадна хүний хөгжлийн нэг шалгуур үзүүлэлт бол эдийн засгийн чадавхитай салшгүй холбоотой. Эдийн засгийн чадавхи нь эргээд л тухайн хүний мэргэжилтэй холбоотой байдаг. 

Нийгмийн зорилтот бүлэгт чиглэсэн судалгаа алга байна 

-Тэгвэл нийгмийн хөгжлийн талаарх таны бодол?

-Юуны өмнө бид олон салбарт хэрэглэгч байдлаасаа салах хэрэгтэй. Хэрэглэгчээс үйлдвэрлэгч рүү шилжиж байж эдийн засаг, нийгэм, технологи өндөр хөгжинө. Бааз суурь бий болно. Гэхдээ дандаа үйлдвэрлэгч байна гэдэг нь төгс хувилбар ч бас биш. Өнөөдрийн нөхцөл байдал, бидний туршлага, нийгмийн чадавхийг харахад бид эхлээд хэрэглэгчээсээ үйлдвэрлэгч рүү шилжих ёстой. Ингэхийн тулд нийтийн өдөр тутмын хэрэгцээг хангахад анхаарч, амьдралын түвшин ямар байгаад дүгнэлт хийж зорилтот бүлэг рүү чиглэсэн судалгаа хийж, үр дүнтэй, хэрэгжих боломжтой салбаруудыг эхлээд барьж авах хэрэгтэй. Жишээ нь хүнсний болон хөнгөн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний салбарт судалгаа хийж үүн дээрээ ажиллах ёстой. Үүний хажуугаар хэтийн зорилго, зорилттойгоор мэдээллийн технологи, электроник, өндөр технологийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний  салбарын хөгжлийг эхлүүлэх хэрэгтэй байна.     

- Манай аймаг “оюуны нөөц” ихтэй гэж ярьдаг юм билээ. Тэр утгаараа мянга, мянган инженерүүд жил бүр чуулдаг байх. Гэвч эцсийн дүнд энэ олон сэхээтэн, эрдэмтэд нийгэмд ямар хувь нэмэр  оруулж байна вэ?

-Дэлхий дахинд хүний хөгжил хэд, хэдэн үе шатыг туулсан байдаг. Эхлээд эдийн засгийн өсөлт, үйлдвэржилтийг чухалчилдаг байсан. Дараа нь хүний хүсэл, хэрэгцээг хангахад, хүний нөөцийг сайжруулахад чиглэдэг байсан бол одоо хувь хүний хөгжилд тулгуурлаж байна. Мянган инженерийн уулзалт бол тухайн компанийн асуудал. Тухайн компанийн хувьд хүний нөөцдөө тулгуурлан ярьж байна. Тэнд үйлдвэрлэл, технологи, үр ашгийн талаар ярьдаг бол аймаг, орон нутгийг бүхэлд нь хамрахгүй. Өнөөдөр Орхон аймагт байгаа 60 орчим эрдэмтдийн 50 хувь нь инженерийн чиглэлийнх байна. Нийгмийн салбар тэр дундаа зорилтот бүлэг рүү хандаж судалгаа хийсэн эрдэмтэн, доктор цөөн байна. Манай аймагт байгаа боловсролын чиглэлийн докторуудын судалгаа хийсэн хүрээг харахад бас л нийгмийг бүхэлд нь хамраагүй байдаг.  

-Энэ сарын 26-нд шинжлэх ухааны ажилтны өдөр тохиож байгаа. Энэ үеэр  “Эрдэмтдийн зөвлөл”  хүний хөгжлийн чиглэлээр хэлэлцүүлэг зохион байгуулна гэсэн. Энэ талаараа дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөөч? 

-Манай зөвлөл байгуулагдаад хоёр сар боллоо. Энэ хугацаанд Засаг даргын 2016-2020 оны Үйл ажиллагааны хөтөлбөрийн боловсруулалт,  Шинжлэх ухаан, технологийн паркийн үйл ажиллагааны чиглэлээр судалгаа хийсэн. Тодорхой үр дүн гарсан. Дараагийн ажил Шинжлэх ухааны ажилтны өдөрт зориулан “Эрдэнэт хүний хөгжил” сэдвээр нээлттэй хэлэлцүүлэг зохион байгуулах гэж байна. Хэлэлцүүлэг 11 сарын 26-нд Нутгийн удирдлагын ордонд 13 цагаас болно. Хүний хөгжлийн чиглэлээр ажилладаг, судалдаг, шинэ санал, санаачлага тээж явдаг хүн бүрт нээлттэй. Бид бэлтгэл ажлаа хангаад, шаардлагатай судалгааг хийж байна. Хэлэлцүүлгээс Орхон аймгийн хэмжээнд хүний хөгжлийн чиглэлээр баримтлах бодлогын товч зөвлөмж гарна. Энэ зөвлөмж нь зарим асуудлаар тодорхой, прагматик шинжтэй саналуудтай байна. Зөвлөмжөө аймгийн ИТХ, ЗДТГ-т хүлээлгэж өгнө. Энэ зөвлөмжөөс хүний хөгжлийн талаар олон жилийн хөтөлбөр гаргаж, хэрэгжүүлэхийг үгүйсгэхгүй. 

-Өмнө нь “Эрдэнэт үйлдвэрлэл, технологийн парк” байгуулахаар үе, үеийн удирдлагууд ажилласан. Одоо яригдаж буй “Шинжлэх ухаан, технологийн парк” хоёр холбогдох уу ?

-“Эрдэнэт үйлдвэрлэл, технологийн парк” байгуулагдаад 10 гаруй жил болсон. Хуулийн этгээдийн хувьд хувийн хэвшил. Үйл ажиллагаа явуулахад эрх зүйн орчин бүрдэж өгөхгүй байсан. Монгол улсад мөрдөгдөж байгаа эрх зүйн актаар үйлдвэрлэл, технологийн парк хувийн хэвшилд харьяалагдах боломжтой. Харин “Шинжлэх ухаан, технологийн парк”-ийг өмчийн арай өөр хэлбэрт байгуулж болох зохицуулалт байгаа. Бид үүнийг судлаад тодорхой саналуудыг гаргасан. Шинжлэх ухаан, технологийн парк хувийн хэвшил бизнес эрхлэхэд үүсдэг хүндрэлүүдийг эрдэмтэн судлаачид, шинжлэх ухааны байгууллагын оролцоо, төрийн бодлого, дэмжлэгтэйгээр шийдвэрлэдэг, тусалдаг байх зарчмыг баримталж байгаа.

- Ярилцсанд баярлалаа. 

Б.Оюун-Эрдэнэ 

 

 

 

Сэтгэгдэл


Сэтгэгдэл

Pliqet acrifm

discount vardenafil - buy real vardenafil generic vardenafil usa

Огноо:2021.06.14

Ahfath lzokqe

where can i get sildenafil 100mg - viagra canada viagra buy usa

Огноо:2021.06.12

Dpxmcq mjzjya

cheap cialis 100mg - cialis online pharmacy paypal cialis purchase online

Огноо:2021.06.10

Simply want to say your article is as astounding. The clarity to your put up is simply spectacular and that i could suppose you are an expert on this subject.
Well together with your permission allow me to clutch your RSS feed to keep updated with approaching post.
Thanks one million and please keep up the enjoyable
work.

Огноо:2021.06.09

Jpnary caobop

canadian pharmacy prices - ed drug best canadian online pharmacy

Огноо:2021.06.08

If you are going for most excellent contents like me, simply pay a quick visit this website all the time as it presents feature contents,
thanks

Огноо:2021.06.07

Keep on writing, great job!

Огноо:2021.06.06

Whbxiw xfcotb

buy generic vardenafil no prescription - vardenafil free trial buy 40 mg vardenafil

Огноо:2021.06.04

I think the admin of this website is actually working hard in favor of his
site, since here every data is quality based information.

Огноо:2021.06.03

cialis 5 mg daily use cost

Огноо:2021.06.02

This piece of writing gives clear idea in support of
the new people of blogging, that truly how to
do blogging and site-building.

Огноо:2021.06.02

Hello, I enjoy reading all of your post. I wanted to write
a little comment to support you.

Огноо:2021.06.01

buy hydroxychloroquine online

Огноо:2021.06.01

Fastidious response in return of this query with real arguments and
telling everything concerning that.

Огноо:2021.05.30

buy cialis online visa

Огноо:2021.05.29

Hi, Neat post. There is a problem with your web site in web explorer,
could test this? IE still is the market leader and a good section of
other folks will pass over your great writing due to this problem.

Огноо:2021.05.29

I love reading an article that will make men and women think.
Also, thank you for permitting me to comment!

Огноо:2021.05.29

whoah this weblog is excellent i really like studying your articles.

Keep up the good work! You realize, lots of people are searching around for this information, you could aid them greatly.

Огноо:2021.05.29

Zosijx uienzn

tadalafil 20 mg online pharmacy - what is cialis super active plus cialis for sale in india

Огноо:2021.05.28

free datingwebsites

india free dating online site
[url="http://allfreedatinghyp.com/?"]free filipina dating online[/url]

Огноо:2021.05.27

Today, I went to the beach with my children. I found a
sea shell and gave it to my 4 year old daughter and
said "You can hear the ocean if you put this to your ear." She placed the shell to her ear and screamed.
There was a hermit crab inside and it pinched her ear. She never wants to go back!
LoL I know this is completely off topic but I
had to tell someone!

Огноо:2021.05.27

Heytsw acppte

cheap online generic cialis - professional cialis samples buy cialis 100mg

Огноо:2021.05.26

Hi Dear, are you genuinely visiting this website on a regular basis,
if so after that you will definitely take nice know-how.

Огноо:2021.05.25

Uyfrjl suomzq

bactrim f - bactrim otc bactrim gel

Огноо:2021.05.24

levitra cost at walmart
furosemide 500mg
using cialis without ed Bek Icody

Огноо:2021.05.23

meet singles online

free senior dating sites
[url="http://allfreedatinghyp.com/?"]dating sites uk free[/url]

Огноо:2021.05.23

Good day I am so thrilled I found your blog page,
I really found you by accident, while I was looking on Bing for something else, Anyhow I am here now
and would just like to say thanks a lot for a tremendous post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to read it all at the
minute but I have bookmarked it and also included
your RSS feeds, so when I have time I will be back to read a great deal more, Please do keep up the superb jo.

Огноо:2021.05.22

My relatives all the time say that I am wasting my time here at net,
however I know I am getting familiarity every day by reading thes fastidious posts.

Огноо:2021.05.22

can you buy cialis over the counter in uk

Огноо:2021.05.22

when will lumigan become generic how long for careprost to
work how does bimatoprost work medically

Огноо:2021.05.22

Mmgkya reklbu

viagra precio - viagra femenino precio comprar viagra sin receta

Огноо:2021.05.22

free personal ads

free 50+ dating sites
[url="http://datingsiteslet.com/?"]tag dating sites free[/url]

Огноо:2021.05.22

free single chat

100 free online asian dating site
[url="http://datingsiteslet.com/?"]dating sites for over 50s free[/url]

Огноо:2021.05.21

Pnuwzw wmdffw

nadelen gebruik viagra - waar kan ik viagra kopen in nederland hoe kom ik aan viagra zonder recept

Огноо:2021.05.20

Thanks very interesting blog!

Огноо:2021.05.20

Ivcbil wufdsi

ed in men - erectile dysfunction options treatment chinese ed pills

Огноо:2021.05.16

Xwqlqr rghmmc

how much is generic plavix - clopidogrel 75 mg tablet price cheap plavix

Огноо:2021.05.14

buy hydroxychloroquine online

Огноо:2021.05.13

Iyyqso pxavim

stromectol where to buy - ivermectin australia stromectol 6 mg dosage

Огноо:2021.05.11

careprost in mexico for sale what is the generic drug for careprost what is a
generic name for careprost

Огноо:2021.05.11

Jbprnz kdfhtj

generic stromectol online - ivermectin usa price [дё»йЎµ]

Огноо:2021.05.09

Hello Dear, are you really visiting this site regularly, if so afterward you will
absolutely get pleasant knowledge.

Огноо:2021.05.08

tadalafil 5mg price uk buy cialis online no prescription usa cialis capsule

Огноо:2021.05.08

tips on using amoxicillin

Огноо:2021.05.07

tinder login

what is tinder , tinder dating app
[url="http://tinderentrar.com/?"]tinder date [/url]

Огноо:2021.05.07

hydroxychloroquine banned in france

Огноо:2021.05.07

cat antibiotics without pet prescription

Огноо:2021.05.07

cialis 5mg cost buy cialis south africa generic cialis professional

Огноо:2021.05.06

cialis guardian pharmacy
108mcg albuterol
ordering trazodone Bek Icody

Огноо:2021.05.06

Custom Wax Stripes Packaging Boxes

Custom Wax Stripes Packaging Boxes: Design and packaging have become two of the most crucial tools in marketing. At Packaging PAPA, we offer our customers the best designs and packaging services you will not find anywhere in the industry. Having extensive knowledge of packaging, we make the Custom Wax Stripes Packaging Boxes utilizing the finest quality materials and fabulous design to make your product stand out from the hundreds of them sharing the shelf with your product.

Огноо:2021.05.05

Холбоотой мэдээлэл

2015-10-28 1778
“ИТХ-ЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИЙН МАНЛАЙЛАЛ” СУРГАЛТ БОЛЖ БАЙНА

“ИТХ-ын төлөөлөгчийн манлайлал” сэдэвт сургалтанд Орхон аймгийн болон Баян-Өндөр, Жаргалант ...

2014-07-31 1798
АЗДТГ-ын дарга В.Сумъяасүх орон сууцны дээвэр засварын ажлыг гүйцэтгэж байгаа компаниудын төлөөллүүдтэй уулзлаа

АЗДТГ-ын дарга В.Сумъяасүх орон сууцны дээвэр засварын ажлыг гүйцэтгэж байгаа компаниудыг төлөөллүүдтэй ...

2015-09-28 2003
XXV ХУРАЛДААНААР 4 АСУУДАЛ ХЭЛЭЛЦЭНЭ

Аймгийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчид өнөөдөр хуралдаж үндсэн 6 асуудал хэлэлцлээ.

Цахим төрийн үйлчилгээ


Сурталчилгаа

 

 

 

Веб статистик

Таны IP хаяг: 3.234.252.109
2021-06-10-ний өдрөөс хойш.
  • 15 Онлайн
  • 1096 Өнөөдөр
  • 11889 Өчигдөр
  • 1096 Долоо хоногт
  • 191062 Сүүлийн сард
  • 4684158 Нийт хандалт

Санал асуулга

Манай вэб сайт таны санаанд хэр нийцэж байна?
Нийт саналын тоо:  950

Facebook

Цаг агаар